Куркынычсыз интернет мәйданы

– Интернет безнең дусмы, дошманмы?

– Дөрес куллана белсәң дус,

Ә дөрес кулланмасаң – дошман!

 

Кеше тормышы мәгълүмат алу һәм алмашу белән бәйләнгән. Аның тизлеге хезмәт җитештерүчәнлегенә тәэсир итә. Интернет тормышны һәм икътисадны кискен үзгәртүдә яңа технология булды. Ул безнең тормышыбызны яулап алды. Әмма интернет челтәренең тискәре яклары да бар шул. Мәсәлән, шәхси мәгълүматларны урлау, зыян салучы программалар һәм башкалар. Шушы мәсьәләләрне күтәрү максатыннан, Халыкара куркынычсыз Интернет көне барлыкка килде. 

Бу көнне иҗтимагый оешмалар, фондлар әһелләре, рәсми затлар, хөкүмәт вәкилләре, мәгълүмати куркынычсызлык сферасы компаниясе хезмәткәрләре билгеләп үтә. Бәйрәмгә шулай ук шәхси мәгълүматларны саклауны тәэмин итүче, зыян салучы программаларга каршы көрәш алып баручы учреждение хезмәткәрләре дә кушыла.  Халыкара куркынычсыз Интернет көнен дөньяның 90 илендә ел саен февральнең икенче сишәмбесендә билгеләп үтәләр.

Куркынычсыз Рунет атналыгы

2019 елның 5 февраленнән 14 февраленә кадәр Россиядә традицион рәвештә Куркынычсыз Рунет атналыгы –  Россиянең цифрлы технологияләрне куркынычсыз һәм уңай  куллану мәсьәләләренә багышланган төп вакыйгасы узачак. Менә икенче ел рәттән шәһәр китапханәләре әлеге традицион вакыйга уңаеннан, «Китапханә киңлегендә имин Интернет» акциясен оештыра. Аның төп максаты – кулланучыларга Интернет һәм мобиль технологияләрне куркынычсыз һәм этик куллану, җаваплылык турында мәгълүмат бирү.

Китапханәләрнең яшь укучыларын һәм аларның әти-әниләрен Интернет челтәрендә балалар һәм өлкәннәр куркынычсызлыгын тәэмин итүгә багышланган кызыклы танып-белү чараларында – әңгәмә, дискуссия, викторина, уен, түгәрәк өстәл, мастер-классларда катнашырга чакырабыз.

Онлайн-тест үт һәм үзеңне тикшер!

Халыкара куркынычсыз интернет көнен билгеләп үтүнең максаты – заманча интернет-технологияләрне куркынычсыз куллану буенча белем дәрәҗәсен күтәрүдә бөтен оешмаларны берләштерү. 

Интернет-гид киңәшләре

ЯРАМЫЙ

 Һәр очраган берсенә үзең турында шәхси мәгълүматны җиткерергә  (чын исем, фамилия, телефон, адресың, үзең укый торган мәктәп номеры, туганнарың, дусларың белән бергә төшкән яисә үзеңнең аерым фотосурәтләрең).

– Ачык чыганакларда беркайчан конфиденциаль булган мәгълүматларыңны хәбәр итмә: парольләр яисә кредит карталары номерлары, пин-кодлар һәм башка финанс белән бәйле мәгълүматлар.

– Җибәрүченең кем икәнен белмичә, электрон почтага килгән хатка беркетелгән файлларны ачма.

– Шикле тоелган хат-хәбәрләрдәге сылтамалар буенча керергә ярамый. Хәтта анда шәхси Сезнең өчен мөһим булган нәрсәдер бар дип ышандырырга тырышсалар да. 

– Үзеңне агрессив һәм әдәпсез тотма – кемгәдер бәйләнергә, дорфа сүзләр әйтергә, басым ясарга ярамый.

– Беркайчан да олылар рөхсәтеннән башка гаиләңдәге акчаларны тотма, әти-әниеңнән сора.

– Беркайчан да Интернет челтәрендә танышкан кешеләр белән икәүдән-икәү генә очрашырга ризалашма. Андый тәкъдимнәр булса, кичекмәстән әти-әниеңә хәбәр ит.

САК БУЛ!

– Интернет челтәрендә булган кайбер мәгълүматлар дөреслеккә туры килмәскә мөмкин.

– Әгәр дә син Интернетта үзең турында дөрес булмаган сүзләр укысаң, бу хакта әти-әниеңә яки опекуннарыңа хәбәр ит.

– Аралашырга, уйнарга, уртаклашырга чакыралар икән, башта тикшер – аның нигезендә мәкерлек ятмыймы.

– Социаль челтәрләрдә аралашу куркынычсыз булсын өчен, үзең турында мәгълүмат азрак бирергә тырыш һәм дуслык тәкъдимнәренә уйлап җавап бир.

– Куркыныч янаучы нәрсәне дә булса ачсаң, ярдәм чакырырга курыкма.

– Электрон почтага килгән хатларны ачып карар алдыннан, җибәрүченең адресын тикшер.

– Рәсем яисә нинди дә булса көйне, җырны үзеңә яздырып алу өчен, SMS җибәрергә кушалар икән, ашыкма! Башта интернетта әлеге номерны тикшер – куркынычсызмы ул, Сезне алдарга җыенмыйлармы.

ЯРЫЙ

– Интернет битләрдә теркәлгәндә нейтраль исем куллан, ә пароль сайларга кирәк булса, мөмкин булганча катлаулырак, төрле хәреф һәм цифрлардан торган сүз сайла.

– Башка кулланучыларны хөрмәт ит.

– Интернет-чыганакны кулланасың икән, аның сылтамасын күрсәтергә онытма.

– Интернет челтәрендә танышып, кем беләндер очрашырга телисең икән, үзең ышанган өлкәннәр белән киңәшләш.

– Үзең ышанычлы дип санаган сылтамаларны гына ач.

– Интернеттан яныңда әти-әниең яки Интернет челтәрен яхшы белүче кеше булганда кулланырга тырыш.

Иң яхшы интернет-сайтлар

Интернет-календарь

Интернет-сүзлек