ХХ гасырның беренче рус хатын-кыз юморчысы

Рус язучысы, шагыйрә, тәрҗемәче, мемуарчы Надежда Александровна Лохвицкая 1872 елның 26 апрелендә Санкт-Петербургта адвокат гаиләсендә туа. Аның әнисе әдәбият белән мавыгучы, бик укымышлы кеше була. Надя хатын-кызлар гимназиясендә укый һәм 13 яшендә үз гимназиясе хөрмәтенә ода яза. А. Пушкин, Л. Толстой, Н. Гоголь, Ф. Достоевский һ.б.лар иҗаты белән мавыга. «Мне снился сон, безумный и прекрасный…» дигән беренче шигыре 1901 елның сентябрендә атна саен чыгучы «Север»да басылып чыга. Шунысы кызыклы, Лохвицкийлар гаиләсендә барысы да сәләтле булган: апасы Мирра шигырьләр язган, ә Елена һәм Варвара пьесалар язган.
Соңрак Надя Тэффи тәхәллүсе алды. Ул яхшы юмор хисле хатын-кыз һәм нечкә акыл иясе була. I бөтендөнья сугышы вакытында Тэффи шәфкать туташы булып эшли, күп тапкырлар фронтка чыгып, солдатларга беренче ярдәм күрсәтә. 1915 елда сугышта күргәннәре тәэсирендә иң җитди әсәрләренең берсе булып саналучы «Ваня Щеголёк» хикәясен яза. Язучы М. Осоргин Тэффины «заманының иң акыллы һәм күрә белүче язучыларының берсе» дип саный.
Ире В. Бучинский белән Могилёв янында яшиләр, аларның гаиләсендә кызлары Валерия, Елена һәм уллары Янек туа. Әмма вакытлар узу белән гаилә таркала, һәм ул Санкт-Петербургка күченеп килә.

1910 елда беренче «Семь огней» шигырьләр китабы һәм «Юмористические рассказы» җыентыгы басылып чыга. Аның әсәрләрен император Николай II укый торган була. Ул популяр була, аның хөрмәтенә «Тэффи» конфетлары, «Тэффи» ислемае чыгарыла. Зәвыклы итеп киенә белә, шуның өстенә үзенең чын яшен яшерә торган була. Хикәяләр, фельетоннар, пародияләр, эпиграммаларын «Сатирикон», «Новый Сатирикон» журналларында бастыра, аларның даими хезмәткәренә әйләнә. Ул вакытта аны Франциянең рус телле газета һәм журналлары бастырып чыгара. Октябрь революциясеннән соң, 1919 елда Надежда Александровна Турциягә , не смирившись с последствиями резких событий в стране. Продолжила карьеру в Париже и Берлине, организовала в Париже литературный салон. Вышла замуж за П. Тикстона. Со временем перестала писать только юмор и сатиру, стала публиковать философские новеллы, меланхолические рассказы. В 1930-е годы создала очерки о Г. Распутине, В. Ленине, А. Керенском, И. Репине, А. Куприне и др., с кем ей довелось встречаться. За свою жизнь опубликовала более 30 сборников, перевела несколько пьес. Ностальгия не отпускала Тэффи. Она объясняла: «Боялись смерти большевисткой – и умерли смертью здесь. Думаем только о том, что теперь там. Интересуемся только тем, что приходит оттуда». Во время II мировой войны осталась в Париже из-за болезни, но, несмотря на голод и бедность, не стала сотрудничать с коллаборационистскими изданиями. Время от времени читала свои произведения перед публикой. Умерла она 6 октября 1952 года в Париже в возрасте 80 лет. Похоронена на русском кладбище Сент-Женевьев-де-Буа. Читатели нашей страны любят стихи Тэффи и перечитывают их до сих пор.